حقوق‌ جزایی اسلامی و غربی

تشابهات‌ و تفاوتهای حقوق‌ جزایی اسلامی و غربی (بخش سوم)

موسسه مشاوره حقوقی چتر عدالت ایرانیان در مورد منابع‌ و ماهیت‌ حقوق‌جزا توضیح می دهد :

حقوق‌اسلامی وغربی از نظر منابع‌ حقوقی و ماهیت‌ نظام‌ جزایی، تفاوتهای اساسی دارند:

۱. قرآن‌ عالیترین‌ منبع‌ حقوق‌جزای اسلامی است‌، که‌ محتوای آن‌ مطابق‌ تعالیم‌ دین‌اسلام‌ ازسوی خدا و به‌ واسطه‌ فرشته‌ای به‌ نام‌ جبرئیل‌ در فاصله‌ بین‌ سالهای ۶۱۰م‌ تا ۶۳۲م‌ بتدریج‌ نازل‌شده‌، و به‌ همین‌ دلیل‌ معتبر و غیرقابل‌ تغییر است‌.

قرآن‌ کتاب‌ قانون‌ است‌، اما نه‌ اینکه‌ محدود به‌زمینه‌ خاصی از زندگی باشد، بلکه‌ شامل‌ قواعد رفتاری، اعتقادی و دستورهای حقوقی به‌ صورتهایمختلف‌ است‌ و به‌ زندگی دنیوی واخروی مسلمانان‌ در خانواده‌، گروه‌ و اجتماع‌ نظم‌ میبخشد.

قرآن‌ ازپاداش‌ و کیفر اعمال‌ در جهان‌ آخرت‌ نیز خبر میدهد.

منبع‌ حقوقی دیگر اسلام‌ که‌ پس‌ از قرآن‌ در مقام‌ دوم‌ قرار دارد، سنت‌ است‌.

سنّت‌، مجموع‌:گفتارها، تقریرات‌ (اعلام‌ رضایت‌ پیامبر بر رفتار دیگری از طریق‌ سکوت‌) و افعال‌ پیامبر است‌ که‌ به‌طریقی به‌ مسائل‌ حقوقی مربوط‌ میشوند و میتوان‌ ریشه‌ و شالوده‌ آنها را به‌ عنوان‌ یک‌ اصل‌ حقوقیدر نظر گرفت‌.

سومین‌ منبع‌ حقوق‌اسلامی که‌ به‌ واسطه‌ خود کتاب‌ و سنت‌ حجیت‌ دارد، توافق‌ همه‌ علمایمسلمان‌ در یک‌ دوره‌ مشخص‌ زمانی است‌.

البته‌، اجماع‌ فقها به‌ دلیل‌ اینکه‌ حقوق‌ در اسلام‌ باید ریشه‌وحیانی داشته‌ باشد، منبع‌ ایجاد حق‌ نیست‌ و بلکه‌ به‌ مثابه‌ تفسیری از حقوق‌ است‌ که‌ در شرایطیمجوز این‌ تفسیر و حجیت‌ آن‌ داده‌ شده‌ است‌.

یکی از منابع‌ حقوقی که‌ فقط‌ نزد اهل‌ سنت‌ معتبر است‌ و به‌ لحاظ‌ رتبه‌بندی از سه‌ منبع‌ ذکر شده‌قبلی پایین‌تر قرار دارد، قیاس‌ است‌.

حقوق‌ جزایی اسلامی و غربی

قیاس‌ عبارت‌ از مقایسه‌ یک‌ وضعیت‌ حقوقی که‌ برطبق‌ قرآن‌ یاسنت‌ حکم‌ آن‌ معلوم‌ است‌ با مورد یا مواردی است‌ که‌ حکم‌ آنها مشخص‌ نیست‌.

البته‌ حکم‌ قیاسیبراساس‌ هدف‌ قانون‌ و باتوجه‌ به‌ قاعده‌ یکسان‌ عمل‌ کردن‌ در موارد همسان‌ – هر چند در مواردیممکن‌ است‌ ظاهر آنها هم‌ همسان‌ نباشد – به‌ دست‌ میآید.

حقوق‌ استخراج‌ شده‌ از این‌ منابع‌ دینی، حق‌ مذهبی و شرعی تلقی میشود که‌ به‌ طور مستقیم‌براساس‌ اراده‌الهی و به‌ وسیله‌ پیامبر به‌ انسانها ابلاغ‌ شده‌ به‌ وسیله‌ تفقه‌ مشروع‌، از منابع‌ وحیانیاستخراج‌ شده‌ است‌.

این‌ حقوق‌ نه‌ تنها حیات‌ دینی مسلمانان‌ را در برمیگیرد، بلکه‌ همه‌ ابعاد زندگیدنیوی آنان‌ را تا زمانی که‌ مسلمانند و در قلمرو یک‌ حکومت‌اسلامی زندگی میکنند، شامل‌ میشود؛اگر چه‌ به‌ لحاظ‌ تئوریک‌ (کلامی)، این‌ حقوق‌ خصیصه‌ جهانشمولی دارند.

برای دسترسی به شماره مشاور حقوقی با سایت چتر عدالت در ارتباط باشید .

در این‌ نظام‌ همه‌ اعمال‌ وکردارهای این‌ دنیا، با توجه‌ به‌ حساب‌ و کتاب‌ روز قیامت‌ و پاداش‌ و کیفر جهان‌ آخرت‌ معنا پیدامیکند.

حقوق‌اسلامی به‌ عنوان‌ حقوقی دینی، جزئی از ایمان‌ هر فرد محسوب‌ میشود و لذا نیازی به‌تأیید کامل‌ عقل‌ ندارد.

اما شاید این‌ برداشت‌ ما غربیها از این‌ حقوق‌ باشد، چرا که‌ حقوقدانان‌اسلامیدر طی قرنها تلاش‌ علمی توانسته‌اند به‌ انبوه‌ اطلاعات‌ حقوقی نقل‌ شده‌، ارتباطی درونی ببخشند؛ به‌طوری که‌ امکان‌ سیر تحقیقی برای پژوهشگران‌ این‌ علم‌ فراهم‌ شده‌ است‌.

اما حقوق‌اسلامی، حقوقینیست‌ که‌ به‌ صورت‌ نظاموار امروزی پردازش‌ شده‌ باشد و منطقاً برای غربیها قابل‌ تبیین‌ باشد.

برای مثال‌، یکی از خصوصیات‌ حقوق‌اسلامی که‌ برای ما ناآشنا مینماید، دسته‌بندی مصالح‌ حقوقی درپنج‌ قسم‌ است‌ که‌ به‌ ترتیب‌ عبارتند از: حفظ‌ دین‌ که‌ از آن‌ به‌ مثابه‌ امنیت‌ برای جامعه‌ مسلمانان‌تعبیر میشود، حفظ‌ زندگی و سلامت‌ تن‌، حفظ‌ روح‌ و روان‌ به‌ مفهوم‌ سلامت‌ روحی و روانی انسان‌،حفظ‌ نسل‌ و حفظ‌ داراییهای مادی افراد که‌ همه‌ اینها بدون‌ واسطه‌، مربوط‌ به‌ نظام‌ ارزشی جامعه‌اسلامی است‌.